Patroonpistolen versus doseerinstallaties: vanaf wanneer loont de overstap?
Veel bedrijven beginnen met patroonpistolen aan de machinale verwerking van lijmen en kitten. Dat is begrijpelijk: de instapdrempel is laag, de investering overzichtelijk en voor kleine hoeveelheden werkt het systeem betrouwbaar. Maar vanaf een bepaalde verbruikshoeveelheid keert deze verhouding om.
Dit artikel laat zien waar de economische en procestechnische grens ligt tussen patroonpistolen en doseerinstallaties en welke factoren bij de beslissing een rol spelen.
De volgende video vat de belangrijkste punten in krap twee minuten samen:
Hoe patroonpistolen werken
Een patroonpistool voert lijm of kit rechtstreeks uit een voorgeconfectioneerd patroon aan. De bediener plaatst het patroon, bedient het pistool handmatig, pneumatisch of met accu en brengt het materiaal aan via een spuitmond of een statische menger.
Het systeem is bijzonder geschikt voor:
– kleine tot middelgrote verbruikshoeveelheden
– wisselende materialen of kleine series
– mobiele inzet of reparatiewerkzaamheden
– toepassingen zonder hoge eisen aan reproduceerbaarheid
Hoe doseerinstallaties werken
Een doseerinstallatie voert materiaal aan uit grootverpakkingen – doorgaans emmers van 20 liter of vaten van 200 liter. Het materiaal wordt via vat- of toevoerpompen onttrokken en via zuiger- of tandwielpompen nauwkeurig gedoseerd. Bij tweecomponententoepassingen worden beide componenten in de gedefinieerde mengverhouding via een statische menger samengebracht.
Het systeem is bijzonder geschikt voor:
– hoge of regelmatige verbruikshoeveelheden
– serieproductie met gelijkblijvende eisen
– toepassingen met nauwe toleranties voor mengverhouding en aanbrenghoeveelheid
– geautomatiseerde of gedeeltelijk geautomatiseerde productielijnen
De doorslaggevende factor: materiaalkosten per liter
De grootste economische hefboom bij de overstap ligt niet in de machine zelf, maar in de materiaalprijs. Lijmen en kitten uit patronen kosten per liter een veelvoud ten opzichte van dezelfde formulering in vatverpakking.
Een typisch voorbeeld:
– patroon van 310 ml: ca. 8–15 € → komt overeen met ca. 25–48 €/liter
– vat van 200 liter: afhankelijk van het materiaal aanzienlijk goedkoper per liter
Het exacte verschil hangt af van de betreffende lijm en leverancier. In veel gevallen ligt de literprijs uit het vat op een fractie van de patroonprijs. Dit verschil groeit met elke verbruikte eenheid.
Verdere kostenfactoren in vergelijking
Naast de pure materiaalprijs spelen nog andere factoren een rol:
– Insteltijd en patroonwissel: Elk patroon moet worden geplaatst, ontlucht en na verbruik worden gewisseld. Bij hoge doorvoer loopt deze inspanning aanzienlijk op.
– Materiaalverlies: In elk patroon blijft een restvolume achter dat niet volledig kan worden uitgedrukt. Bij doseerinstallaties met vatvolgplaat wordt de verpakking vrijwel restloos geleegd.
– Verwijdering van verpakkingen: Lege patronen veroorzaken afval dat moet worden verwijderd.
– Afhankelijkheid van de bediener: Patroonpistolen vereisen meer handmatige ingrepen. Doseerinstallaties werken grotendeels geautomatiseerd en leveren reproduceerbare resultaten, onafhankelijk van de bediener.
– Uitvoercapaciteit en cyclustijd: Een doseerinstallatie levert aanzienlijk meer uitvoercapaciteit dan een patroonpistool. In serieproducties verkort dat de cyclustijd per onderdeel aanzienlijk.
Procestechnische verschillen
Naast de rendabiliteit verschillen beide systemen ook in de haalbare proceskwaliteit:
– Reproduceerbaarheid: Een doseerinstallatie levert bij elke shot dezelfde materiaalhoeveelheid. Bij een patroonpistool hangt het resultaat sterker af van de bediening.
– Mengverhouding (bij tweecomponenten): Doseerinstallaties houden de mengverhouding stabiel via pompen en optioneel via volumemeters. Bij tweecomponenten-patronen ligt de mengverhouding vast door de patroongeometrie, maar bewaking in het proces vindt niet plaats.
– Documentatie: Doseerinstallaties met besturing registreren procesparameters zoals druk, volume en mengverhouding. Deze gegevens worden bij kwaliteitskritische toepassingen in de automobiel-, spoorweg- of luchtvaartindustrie steeds vaker vereist.
Vanaf welke hoeveelheid loont de overstap?
Een algemeen antwoord is niet mogelijk, omdat de overstap van meerdere variabelen afhangt: materiaalprijs, verbruikshoeveelheid, cyclustijd, kwaliteitseisen en personeelsinzet. In de praktijk kunnen echter richtwaarden worden afgeleid:
– Bij een regelmatig verbruik van meer dan 5–10 patronen per dag loont in de meeste gevallen een economische beschouwing.
– Bij tweecomponententoepassingen met nauwe toleranties is de overstap vaak al bij geringere hoeveelheden zinvol, omdat hier de procesbetrouwbaarheid de doorslag geeft.
– In serieproducties met gelijkblijvend materiaal verdient een doseerinstallatie zich doorgaans binnen enkele maanden terug, alleen al door het verschil in materiaalkosten.
Waar u op moet letten bij de keuze van de aanbieder
Een doseerinstallatie is een investering in uw productiecapaciteit. Des te belangrijker is de vraag wat er gebeurt wanneer de installatie een keer niet draait. Want een stilstand in de productie kost snel meer dan de installatie zelf.
In de praktijk blijkt het verschil tussen aanbieders vooral op drie gebieden:
– Bereikbaarheid: Kunt u de service op korte termijn bereiken wanneer er een probleem optreedt?
– Beschikbaarheid van reserveonderdelen: Zijn reserveonderdelen op voorraad en op korte termijn leverbaar, of wacht u dagen of weken?
– Servicecompetentie: Wordt het probleem per telefoon, via onderhoud op afstand of door inzet van een technicus tijdig opgelost?
Bij t-s-i.de houden wij alle gangbare reserveonderdelen op voorraad in ons magazijn in Waldmohr. Onze service is telefonisch, via onderhoud op afstand en indien nodig ter plaatse bereikbaar. Meer dan 2.500 wereldwijd geïnstalleerde installaties tonen aan dat dit model werkt.
Hoe de overgang er in de praktijk uitziet
De overstap van het patroon naar de doseerinstallatie vereist enkele voorbereidingen:
– Materiaalvrijgave: De lijm moet beschikbaar zijn in de gewenste verpakkingsgrootte (emmer of vat) en door de fabrikant zijn vrijgegeven. Doorgaans leveren lijmfabrikanten zoals Sika, Kömmerling of Otto Chemie dezelfde formulering in verschillende verpakkingsgroottes.
– Aanpassing van de applicatie: Aanbrengspuitmond, menger en uitvoercapaciteit moeten worden afgestemd op de nieuwe installatie.
– Inbedrijfstelling en training: De installatie wordt door een servicetechnicus bij u ter plaatse in bedrijf gesteld en het bedieningspersoneel wordt getraind.
Conclusie
Patroonpistolen zijn het juiste gereedschap voor kleine hoeveelheden, flexibele inzet en de start met lijmverwerking. Zodra verbruikshoeveelheden, kwaliteitseisen of cyclustijden toenemen, wordt de doseerinstallatie de rendabelere en procesbetrouwbaardere oplossing.
Wilt u weten of de overstap in uw geval loont? Via ons aanvraagformulier kunt u ons uw materiaal en uw toepassing beschrijven. Wij nemen binnen 1–2 werkdagen contact met u op met een eerste inschatting.
